Bij elke controle stap je op de weegschaal, en het getal kan flink oplopen. Of dat goed is, hangt minder af van het getal zelf dan van het gewicht waarmee je aan je zwangerschap begon.
Hoeveel mag je aankomen tijdens een zwangerschap?
Hoeveel aankomen tijdens de zwangerschap normaal is, hangt af van je gewicht voordat je zwanger werd. Een veelgebruikte internationale richtlijn (Institute of Medicine, 2009) noemt voor een zwangerschap van één kind bij een gezond gewicht (BMI 18,5 – 24,9) 11,5 tot 16 kilo, bij ondergewicht (BMI lager dan 18,5) 12,5 tot 18 kilo, bij overgewicht (BMI 25 – 29,9) 7 tot 11,5 kilo en bij obesitas (BMI 30 of hoger) 5 tot 9 kilo. De Nederlandse richtlijn noemt bij obesitas maximaal 8,5 tot 10 kilo. Lijnen tijdens de zwangerschap wordt afgeraden; bespreek met je verloskundige wat voor jou past.
Richtwaarden per BMI op een rij
Je BMI van vóór de zwangerschap bepaalt in welke rij je valt. Die bereken je door je gewicht in kilo’s te delen door je lengte in meters in het kwadraat, of met de BMI-meter van het Voedingscentrum.
| BMI vóór de zwangerschap | Totaal aankomen | Per week in het 2e en 3e trimester |
|---|---|---|
| Ondergewicht (lager dan 18,5) | 12,5 – 18 kilo | 0,44 – 0,58 kilo |
| Gezond gewicht (18,5 – 24,9) | 11,5 – 16 kilo | 0,35 – 0,50 kilo |
| Overgewicht (25 – 29,9) | 7 – 11,5 kilo | 0,23 – 0,33 kilo |
| Obesitas (30 of hoger) | 5 – 9 kilo | 0,17 – 0,27 kilo |
Bron: Institute of Medicine, Weight Gain During Pregnancy (2009), met de kilogramwaarden van het IOM zoals weergegeven in deze tabel. De weekcijfers gaan uit van 0,5 tot 2 kilo in de eerste 3 maanden. De tabel geldt voor een zwangerschap van één kind. Ben je zwanger van een tweeling of meer, dan gelden andere richtwaarden; bespreek die met je verloskundige of gynaecoloog.
Voor obesitas noemt de Nederlandse richtlijn Overgewicht en obesitas een maximum van 8,5 tot 10 kilo over de hele zwangerschap, zonder ondergrens. De twee richtlijnen verschillen dus. Welk doel jouw verloskundige of gynaecoloog aanhoudt, hangt af van je situatie. Deze getallen zijn algemene richtwaarden, geen persoonlijk streefgewicht.
Wat er in de praktijk gemiddeld gebeurt
Naast de richtwaarden zijn er cijfers over wat zwangere vrouwen werkelijk aankomen. Het Voedingscentrum noemt deze gemiddelden:
- ondergewicht (BMI lager dan 18,5): gemiddeld 14,2 kilo
- normaal gewicht: gemiddeld 14,5 kilo
- zeer ernstig overgewicht (BMI hoger dan 40): zo’n 6 kilo
Een gemiddelde is geen advies. Het laat vooral zien dat hoeveel je aankomt sterk samenhangt met je startgewicht, en dat 14 of 15 kilo bij een normaal gewicht niets ongewoons is.
Niet te veel aankomen, zonder te lijnen
Lijnen of vasten tijdens de zwangerschap kan volgens het Voedingscentrum gevaarlijk zijn, voor je baby en voor jezelf. Meer daarover lees je in afvallen tijdens zwangerschap.
Wat wel helpt om niet onnodig veel aan te komen:
- Niet voor twee eten. Dat is niet nodig, schrijft het Voedingscentrum.
- Bij trek iets uit de Schijf van Vijf kiezen, zoals een extra boterham of een stuk fruit, in plaats van extra snoepen.
- Genoeg eten na de eerste 3 maanden. Dan groeit je baby snel, en dan is voldoende eten juist belangrijk.
- Blijven bewegen, op een manier die bij je zwangerschap past.
Plotseling veel aankomen: let op deze signalen
Een zwangerschap brengt vaak dikkere voeten en enkels mee, omdat je lichaam meer vocht vasthoudt. Dat komt vaak voor. Maar plotseling vocht vasthouden, met een dikker gezicht, dikkere handen of enkels, kan ook een teken zijn van zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie). Heb je dikke voeten en daarnaast andere klachten, bel dan direct je verloskundige of gynaecoloog.
Ben je langer dan 20 weken zwanger? Bel dan direct je verloskundige of gynaecoloog als je een van deze klachten hebt, schrijft Thuisarts:
- plotseling een dik gezicht, dikke handen of dikke voeten
- hoofdpijn die steeds erger wordt of voelt als een strakke band om je hoofd
- sterretjes, lichtflitsen of dubbel zien
- misselijk zijn of overgeven
- pijn boven in je buik of tussen je schouderbladen, of een strak gevoel boven om je buik
- een grieperig gevoel zonder koorts
Ben je ongerust over je gezondheid of over je baby, bel dan ook direct.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van je verloskundige, gynaecoloog, huisarts of diëtist.