Je baby is er, maar je buik voelt nog slap of bol. Misschien heb je het woord diastase al gehoord: de rechte buikspieren staan dan verder uit elkaar dan normaal. Dat komt veel voor na een zwangerschap. Hier lees je wat onderzoek en richtlijnen zeggen over hoe vaak het voorkomt, of het vanzelf herstelt en wat je eraan kunt doen.
Wat is diastase na de bevalling?
Bij diastase staan je rechte buikspieren verder uit elkaar dan normaal. Tijdens de zwangerschap en de bevalling worden ze uit elkaar geduwd, schrijft de beroepsvereniging van verloskundigen (KNOV). In een Noors onderzoek onder 300 vrouwen die voor het eerst zwanger waren, had 6 weken na de bevalling 60 procent diastase, na een jaar nog een derde. Een overzichtsstudie noemt fysiotherapie de eerste behandeling; een operatie komt pas later in beeld.
Hoe ontstaat diastase?
Volgens een folder van de KNOV (juli 2021) zijn de rechte buikspieren tijdens zwangerschap en bevalling uit elkaar geduwd.
De Nederlandse richtlijn Abdominoplastiek voor plastisch chirurgen, van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (2019), omschrijft rectusdiastase als een verwijding van de afstand tussen de rechte buikspieren. Een diastase is volgens een korte overzichtsstudie van de Deense chirurgen Jessen en collega’s (2019) geen buikwandbreuk: het bindweefsel in het midden tussen de spieren (de linea alba) is verbreed, maar de schede om de buikspieren (de fascie) is intact.
Hoe vaak komt diastase voor?
In een Noors onderzoek van Sperstad en collega’s (2016) volgden onderzoekers 300 vrouwen die voor het eerst zwanger waren, van de zwangerschap tot een jaar na de bevalling. Ze telden diastase als de spieren minstens twee vingers breed uit elkaar stonden, gemeten 4,5 centimeter boven de navel, op de navel of 4,5 centimeter eronder. Het ging volgens de onderzoekers vooral om milde diastase.
| Moment | Vrouwen met diastase |
|---|---|
| 21 weken zwanger | 33 procent |
| 6 weken na de bevalling | 60 procent |
| 6 maanden na de bevalling | 45 procent |
| 12 maanden na de bevalling | 33 procent |
Het aandeel vrouwen met diastase daalde in dat onderzoek dus in het eerste jaar na de bevalling. Volgens de overzichtsstudie van Jessen herstelt een diastase bij sommige vrouwen in het eerste jaar na de bevalling vanzelf. Het weinige onderzoek naar herstel na de bevalling laat volgens de Nederlandse richtlijn zien dat de afstand tussen de spieren wel kleiner wordt, maar niet altijd terugkeert naar normaal.
Geeft diastase klachten?
Niet iedereen met diastase heeft klachten, schrijven Jessen en collega’s. Als er wel klachten zijn, noemen zij onder meer pijn en ongemak in de buik, een instabiel bekken en lage rugpijn, urineverlies, ontlasting niet goed kunnen ophouden of een verzakking, en een minder goede kwaliteit van leven.
In het Noorse onderzoek hadden vrouwen met en zonder diastase een jaar na de bevalling ongeveer even vaak pijn in de onderrug en het bekken; het verschil was niet significant.
Wat kun je zelf doen?
De KNOV-folder geeft per periode na de bevalling adviezen voor je buikspieren:
- Eerste 10 dagen: adem door naar je buik bij dagelijkse dingen, zoals draaien in bed, opstaan en lopen. Vanaf dag 4 noemt de folder een liggende oefening voor de schuine buikspieren.
- 10 dagen tot 6 weken: train je rechte buikspieren beter niet. Span je buikspieren wel bewust aan bij opstaan, zitten en traplopen.
- 6 weken tot 6 maanden: je kunt rustig de schuine buikspieren en de bekkenbodem trainen, ook na een keizersnede.
- 6 tot 9 maanden: span eerst je bekkenbodem aan voordat je buikspieroefeningen doet of hurkt.
Daarnaast schrijft de folder: doe de eerste drie tot zes maanden na je bevalling geen zware buikspieroefeningen, zoals sit-ups, planks of squats met gewichten. Wil je zeker weten of de ruimte tussen je rechte buikspieren weer klein genoeg is om ze te trainen? Vraag dan volgens de folder een geregistreerd bekkenfysiotherapeut om dat te controleren.
Hoe je je bekkenbodem traint, lees je in bekkenbodemoefeningen na de bevalling. Wanneer je weer kunt sporten, staat in sporten na de bevalling.
Helpen oefeningen of fysiotherapie?
Volgens de overzichtsstudie van Jessen en collega’s is fysiotherapie de eerste behandeling bij diastase. Wel is het bewijs zwak: welk oefenprogramma het beste werkt, is niet bekend. Fysiotherapie kan volgens de auteurs klachten en kwaliteit van leven verbeteren, ook als de ruimte tussen de spieren blijft.
De Nederlandse richtlijn adviseert om bij alleen een diastase, zonder overtollige huid, eerst fysiotherapie te overwegen. Is het resultaat onvoldoende, dan adviseert de richtlijn chirurgen een operatie te doen.
Wanneer komt een operatie in beeld?
De Nederlandse richtlijn (2019) noemt de operatie een rectusreving en adviseert die zeker te overwegen bij een diastase van 3 centimeter of meer, en eventueel bij een kleinere diastase.
Volgens de overzichtsstudie van Jessen herstelt een diastase bij sommige vrouwen in het eerste jaar na de bevalling vanzelf; de auteurs raden daarom aan met een operatie te wachten. Een operatie kan volgens hen worden overwogen als fysiotherapie de verwijding niet vermindert en de klachten ernstig zijn. Blijven er na 2 tot 6 maanden fysiotherapie klachten, dan kan een verwijzing naar een chirurg volgens de auteurs aan de orde zijn.
Wanneer neem je contact op?
Heb je twee maanden na de bevalling nog klachten of vragen? Neem dan volgens de KNOV-folder contact op met je verloskundige of huisarts. Je kunt ook een bekkenfysiotherapeut raadplegen; daarvoor heb je volgens Thuisarts bij urineverlies geen verwijzing nodig.
Ben je weer zwanger, of wil je weten wat je tijdens de zwangerschap met je buikspieren kunt doen? Lees dan sporten tijdens de zwangerschap.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van je verloskundige, huisarts, bekkenfysiotherapeut of chirurg.